شعبه دبیرستان و پیش دانشگاهی: رشت ، خیابان نامجو ، روبروی تربیت بدنی
- جمعه 08 مرداد 1389
روشهاي مطالعه
روشهاي مطالعه مقدمه آیا تاکنون به این موضوع فکر کردهاید که هنگام مطالعه از چه روشی استفاده میکنید؟ یک روش مطالعه صحیح و اصولی میتواند بسیاری از مشکلات تحصیلی را از بین ببرد. بررسیهای بعمل آمده گویای آن است که افرادی که در زمینه تحصیل موفق بودهاند، روش صحیحی برای مطالعه داشتند. یادگیری (learning) مسئلهای است که در سراسر طول زندگی انسان بویژه در دوران دانش آموزی و دانشجویی اهمیت زیادی دارد. چرا که دانش آموزان و دانشجویان همیشه در معرض امتحان و آزمون قرار دارند و موفقیت در آن آرزوی بزرگشان است. شاید به افرادی برخورده باشید که میگویند: همه کتابها و جزوهها را میخوانم، اما موقع امتحان آنها را فراموش میکنم، یا من استعداد درس خواندن را ندارم، چون با اینکه همه مطالب را میخوانم اما همیشه نمراتم پایین است و یا ... . بسیاری از اینگونه مشکلات به نداشتن یک روش صحیح برای مطالعه باز میگردد. عدهای فقط به حفظ کردن مطالب اکتفا میکنند، بطوری که یادگیری معنا و مفاهیم را از نظر دور میدارند. این امر موجب فراموش شدن مطالب بعد از مدتی میشود، در واقع آنچه اهمیت دارد یادگیری معنا و مفهوم است، چیزی که نمیتوانیم و نباید از آن دور باشیم. برای آنکه مطلبی کاملا آموخته شده و با اندوختههای پیشین پیوند یابد، باید حتما معنا داشته باشد، در این صورت احتمال یادگیری بیشتر و احتمال فراموشی کمتر خواهد شد. بنابراین قبل از اینکه خود را محکوم کنیم به نداشتن استعداد درس خواندن ، کمبود هوش ، کمبود علاقه ، عدم تونایی و سایر موارد ، بهتر است نواقص خود را در مطالعه کردن بیابیم و به اصطلاح آنها بپردازیم. در اینصورت به لذت درس خواندن پی خواهیم برد. اولین قدم در این راستا آن است با اندکی تفکر عادتهای نامطلوب خود را در مطالعه یافته و سپس عادتهای مطلوب جایگزین آن گردد. انواع روشهای مطالعه روش پس ختام این روش یکی از مهمترین و معروفترین روشهای بهسازی حافظه است. نام این روش همانند نام انگلیسی آن (PQ4R) متشکل از حروف اول شش مرحله آن است. مراحل پیش خوانی در این مرحله کتاب یا مطلب بصورت یک مطالعه اجمالی و مقدماتی مطالعه شود. از جمله موارد این مرحله خواندن عنوان فصلها ، خواندن سطحی فصل ، توجه به تصاویر ، بخشهای اصلی و فرعی و خلاصه فصلها میباشد. هدف در این مرحله یافتن یک دید کلی نسبت به کتاب و ارتباط دادن بخشهای مختلف کتاب با یکدیگر میباشد. مرحله سؤال کردن پس از مطالعه اجمالی موضوعات و نکات اصلی ، به طرح سؤال در مورد آنها بپردازید. این کار باعث افزایش دقت و تمرکز فکر و سرعت و سهولت یادگیری میگردد. مرحله خواندن در این مرحله به خواندن دقیق و کامل مطالب کتاب پرداخته ، که هدف فهمیدن کلیات و جزئیات مطالب و نیز پاسخگوی به سؤالات مرحله قبل میباشد. در مرحله خواندن برای فهم بهتر مطالب میتوان از کارهایی مثل یادداشت برداری ، علامت گذاری و خلاصه نویسی بهره جست. مرحله تفکر در این مرحله هنگام خواندن ، ساختن سؤالها ، و ایجاد ارتباط بین دانستههای خود ، درباره مطلب فکر کنید. در این مورد نیز مهمترین اصل همان بسط معنایی است. بسط معنایی ممکن است در مراحل پنجم و ششم نیز یعنی در مراحل از حفظ گفتنی و مرور کردن نقشی داشته باشد. مرحله از حفظ گفتنی در این مرحله باید بدون مراجعه به کتاب و از حفظ به یادآوری مطالب خوانده شده پرداخته شود و بار دیگر به سؤالاتی که خود فرد طرح کرده بود پاسخ دهد. در اینجا باید مطالب آموخته شده را در قالب کلمات برای خود کرده ، در غیر اینصورت لازم است که مجددا به خواندن مطالبی که آموخته نشده پرداخته شود. مرحله از حفظ گفتنی در پایان هر بخش انجام میگیرد و وقتی بخشهای یک فصل به اتمام رسید به مرحله بعد ، یعنی مرور کردن یا آزمون وارد میشویم. مرحله مرور کردن این مرحله ، که مرحله آزمون نیز میباشد، در پایان هر فصل انجام میگیرد. در اینجا به مرور موضوعات اصلی و نکات مهم و نیز ارتباط مفاهیم مختلف به یکدیگر پرداخته و در صورت برخورد با موضوعات مورد اشکال به متن اصلی یا مرجع مراجعه شود. یکی از راههای کمک به این مرحله پاسخگوئی به سئوالات و تمرینات پایان فصل است: اجرای این مرحله میتواند مقداری از اضطراب امتحان را کاهش دهد. روش دقیق خوانی هدف از این مرحله این است که مطالب کامل و دقیق درک شده و بصورتی سازمان یافته و منظم در حافظه نگهداری شود. برخی از فنون موجود که میتواند به روش دقیق خوانی کمک کند عبارتند از: تکنیک خلاصه برداری به نوشتن عبارت ، مفاهیم و موضوعات کلیدی متن پرداخته ، بطوری که در مرور مطالب ، با نگاه کردن و خواندن خلاصهها ، همه مطالب خوانده شده را یادآوری کند. یک روش بسیار مطلوب این است که از خلاصهها نیز دوباره خلاصه برداری شود. تکنیک سازماندهی مطالب این تکنیک باعث افزایش درک و سرعت یادگیری و سهولت در بازیابی مطالب آموخته شده میشود. برای سازماندهی مطالب استخراج سه بخش از متن اصلی مورد مطالعه لازم است که عبارتند از:
• موضوع اصلی: موضوعی که تمامی مطالب را در بر میگیرد و بقیه مطالب حول و حوش آن میچرخد. • نکتههای اصلی: خطوط و اندیشههای اصلی و مهم هستند که در مجموع موضوع اصلی را میسازند و از صراحت بیشتری برخوردار است. • نکات جزئی: اطلاعات جزئیتر هستند که بصورت مثالها ، نمونهها ، عکس و تصویر اطلاعات واقعی مطرح میگردند. تکنیک علامت گذاری در متن در این تکنیک علامتهایی را بر روی متن اصلی انجام داده ، از قبیل علامت گذاری به شکلهای مختلف در متن ، خط کشیدن زیر عبارات مهم ، حاشیه نویسی و ... ، این موارد بسته به صلیقههای افراد متفاوت میباشد. اما نکته مهمی که در هر نوع علامت گذاری حائز اهمیت است این است که ، بهتر است همانند تکنیک سازمان دهی ، مطالب را در سه دسته مجزا (موضوع اصلی ، نکته اصلی ، موارد جزئی) قرار داده و آنها را با علامتهای مختلف نشان دهید.
در کنار روش مطالعه عوامل محیطی نیز در میزان یادگیری تأثیر دارد. یک محیط مناسب باعث توجه و تمرکز بهتر و بیشتری میشود. حذف عوامل مزاحم فکری مواردی هست که بخش عظیمی از وقت و فعالیت ذهنی را موضوعاتی به خود مشغول میدارند که هیچ رابطه با موضوع ندارند، موضوعاتی مانند: رفتار معلمان و استادان ، افزایش شهریه و نوع رفت و آمد و … برخی از موضوعاتی هستند که موقع مطالعه اگر به آنها فکر شود از کارایی مطالعه میکاهد. برخی حتی خیال پردازیهایشان را موقع مطالعه انجام میدهند؛ که به شدت فکر را آشفته کرده و تمرکز را از بین میبرد. توصیه کلی این است که اگر ذهن خود را از افکار مختلف پاک کنید تا بر روی موضوع مورد مطالعه تمرکز کنید، مطالعه را کنار بگذارید و زمانی مطالعه را شروع کنید که سرحال ، علاقمند و متمرکز هستید. فراهم کردن محیط مناسب محل و مکانی که مطالعه در آنجا انجام میشود باید مناسب باشد. منظور از محل مناسب مکانی است که آرام ، ساکت و دور از عوامل مزاحم محیطی باشد، این باعث تمرکز بهتر روی موضوع مطالعه میشود. بعضی افراد محل و زمانی را برای مطالعه انتخاب میکنند که بسیار شلوغ و پر سرو صدا است و بعضی از افراد رختخواب را برای مطالعه انتخاب میکنند و توقع یادگیری سطح مطلوب را دارند، ولی از این حقیقت غافلند که این محلها بدترین محل برای مطالعه است. تهيه وتنظيم: خانم فهيمه مرادي
برداشتي ازپيامبروديوانه اثر جبران خليل جبران ......آن گاه زنی که کودکی در آغوش داشت گفت:با ما از فرزندان سخن بگو و او گفت: فرزندان شما فرزندان شما نیستند آنها پسران و دختران خواهشی هستند که زندگی به خویش دارد. آنها با واسطه شما می آیند ، واما نه از شما و با آن که با شما هستند، از آن شما نیستند. شما می توانید مهیر خود را به آنها بدهید، اما نه اندیشه های خود را زیرا که آنها اندیشه های خود را دارند شما می توانید تن آنها را در خانه نگاه دارید اما نه روحشان را زیرا که روح آنها در خانه فرداست ، که شما را به آن راه نیست، حتی در خواب! شما می توانید بکوشید تا مانند آنها باشید . اما مکوشید تا آنها را مانند خود سازید. زیرا که زندگی واپس نمی رود و در بند دیروز نمی ماند شما کسانی هستید که فرزندتان مانند تیر زنده ای از چلّه ی آن بیرون می جهد. کمانگیر است که هدف را در مسیر نا متناهی می بینید و اوست که با قدرت خود ، شما را خم می کند تا تیر او را تیز پر و دور رس به پرواز در آورید. بگذارید که خم شدن شما در دست کمانگیر از روی شادی باشد.زیرا که او هم به تیری که می پرد مهر می ورزد، و هم به کمانی که در جا می ماند . به انتخاب آقاي اكبر پورپاكنيا ( مربي تربيتي راهنمايي غيردولتي فرهنگ)
كتاب ، دوستي كه هرگز اعتراض نمي كند سلام . سلام به دوست خوب ؛ سلام به صبور محبوب ؛ سلام به شاهد رفتگان معروف ؛ سلام به كتاب ... دوستي كه گويي كوتاه ترين ديوار ممكن ميان دوستانمان است. انگار ، قسمتي از صبر خدا در اين كاغذ بي ادعا نهفته است . كدامين وجود ، بتواند چنين تحمل كند ، بي تفاوتي دوست را و كدامين يار ، بخواهد حضور نامش بر همه زبان و نيستي در دل ها را. نه آن كه تنها كتاب ، تاب تحمل اينان دارد ؟ نه آنكه اين دوست بهانه اي است براي توجيه ما نادوستان . بنگر و بدان كين كتاب يگانه دوستي است كه توان رساندن ما به اوج را داراست. اگر چيزي آوريم ازوست. وگر كج رويم بدان معناست كز دوستيِ دوستان ما را نه سودي است . به هنگامي كه خداي ، كلامش به كتابي گمارْد ، راهي سهل و رايگان به آدمي بشناخت. كوتاهي زماست ، گر ننوشتيم و نخوانديم و سويش نرفتيم . كوتاهي زماست ، گر رهِ ترويج وي پيش روي نگرفتيم . به راستي ، كه تواند زبان مردم وقت خويش را بهتر از كتاب بيان كند. يا كيست آن كه بر نادان ، پايداري ، پاسخ كند . كتاب را چه بد ياراني است . كتاب لحظه ي خوشي است كه فرصت يادگيري بر آدمي نهد. به تو ، به او، به سينـا ؛ به هر آنكه اميد به" توان " ، قلبش را بربايد. نه از انسان است كه حسادت ورزد و نه از احشام است كه خطر آفريند. پس گرامي دار كتاب را كه بي او در ره علم هيچي... سينا معراجي (كلاس سوم استاداردشيري )
در معبرپر رهگذر زندگی پر دغدغه ی ماشینی که ما از آن تحت عنوان روزگار پر از گرفتاری یاد می کنیم پرسشی همواره بی پاسخ باقی می ماندکه: آیا ما همانیم که هستیم؟؟؟ پدری دلسوز وزحمتکش ومادری همواره نگران،والدینی همیشه تلاشگر برای نیکبختی فرزند کابوس شبهای ما نگرانی از آینده فرزند ماست وقصه شبهای کودکانمان ،خاطرات تلخ ناکامیهای گذشته ی ما . در کوچه های این معبر ،گاه فرشته نجاتی از پنجره های نیمه باز زندگی برایمان دست تکان می دهدکه همان مهارت زندگی است. از هر سنخی که باشیم در حرفه ی خود مهارت لازم را داریم،در هر جایگاه اجتماعی ،هر نقشی که ایفا می کنیم ،مهارت وتخصص در آن حرفه اولین کارت افتخاری است که به سینه خود می چسبانیم ،اما در باب مهارت زندگی چه؟ آیا در طی طریق لبریز از کامیابی وناکامی جاده ای به نام زندگی،گواهینامه معتبر داریم؟ پاسخ به این سوال را به خودمان واگذار می کنیم. در زیرفهرستی از شرایط لازم اخذ این گواهینامه آمده است،بخوانیم وخود را آزمون کنیم. *هنر« نه »گفتن تشخیص موقعیت لازم وضروری در پاسخ مثبت ویا منفی به تقاضای دیگران
*برخورد مناسب ومتناسب با شرایطی كه همراه با فشار روانی می باشند . شرایط استرس زا را نمیتوان از زندگی آدمی تفریق کرد،اما نحوه ومیزان مقابله با این شرایط در انسانهای مختلف است که تعریفی صحیح از وجود یا عدم وجود چنین مهارتی را ارائه می کند.
*یافتن چند راه حل مفید برای حل یک مسئله. یکی از علائم بهره هوشی بالا پیدا کردن راه حل به طرق مختلف عقلانی برای یک مسئله است. ما که نمی خواهیم فرزندانمان ما را فردی کم هوش تلقی کنند.
*اولویت بندی بین خوب ،خوبتر وبد،بدتر این مهارت درست مثل این است که از بین چندین شیرینی مورد علاقه اجازه داشته باشیم فقط یکی را انتخاب کنیم ویا مجبور باشیم از بین چند داروی تلخ وناخوشایند خوراکی وتزریقی حتماً یکی را برگزنیم .در این شرایط چه کرده ایم.اگر فرزند مادر چنین شرایطی قرار گیرد چگونه به او کمک خواهیم کرد.
*ایجاد تفاوت بین ایثار وبلاهت ایثار واژه ای است که خود معرف وبیانگر کنه معنای ژرف زیبای خود است اما وقتی در یک استکان به قدر یک پارچ آب بریزیم . ایثار است یا بلاهت؟
*پذیرش خطاهای خود وعذرخواهی به موقع این اصل که انسان جایزالخطاست.شامل حال ماهم می شود وخطای ما فقط در مقابل مقام بالاتر از خودمان نیست. گاهی در مورد فرزندانمان دچار خطا می شویم ،پوزش واقرار به اشتباه موجب عدم رشد احساس گناه در آنان می شود.
*مهارت ارتباط با دیگران ارتباط با دیگران به نحوه صحیح ،یعنی قبول تفاوت های فردی میان افراد واز سوی دیگر سازگاری با محیطی لبریز از تفاوتها وسازگاری از نظر پیاژه.روانشناس بزرگ،یعنی بهره هوشی بالا. * مهارت شجاعت اقرار به نادانسته ها وپیگیری برای یادگیری آنها ولواین که بخواهیم از فرزندمان یاد بگیریم. *حذف اصل مقصر یابی در شرایط استرس زا ومشکلات روزمره در هنگام بروز یک مشکل بین چرایی وجود آن وچگونگی حل آن ،چگونگی حل در اولویت است.پس از حل یک مسئله ،با درایت در جهت پیشگیری به وجود چرایی آن بپردازیم.
*مهارت ابراز علاقه به افراد خانواده این مهارت می تواند با یک حضور به موقع برای صرف نهار یا شام با همه اعضای خانواده ،یا تدارک یک سفر کوتاه مدت ،حتی یکروزه ،به محل مورد علاقه همسر وفرزندانمان ،ویا به خاطر داشتن مناسبتهای مورد علاقه واهمیت آنان باشد. در پایان برای حسن ختام بد نیست داستان کوتاه زیر را بخوانیم. نفر اول کنکور در یکی از استان ها،بعد از گذشت چند ماه از شروع تحصیلش در دانشگاه ،برای پدر ومادر خود چنین نوشت:من از زحمات وتلاش های شما که در حق من انجام دادید،ممنونم ولی ای کاش می دانستید که زندگی فقط تحصیل نیست.من در این جا به یک دوست نیاز دارم ،ای کاش روش (نه) گفتن به بسیاری از نابهنجاری های زندگی را به من می آموختید.من در این جا به زندگی کردن نیازمندم ،ای کاش مهارت های زندگی کردن را به من تعلیم می دادید.من در این جا به ارتباط با دیگران وتوانایی صحبت کردن در جمع نیاز دارم،ای کاش راههای حضور در جمع را آموزش می دادید.من از سد کنکور گذشتم ولی پشت دیوار زندگی گیر کرده ام،چون راه ورود به آن را هیچ کس به من نیاموخت. پورپهلوانكارشناس ارشد روانشناسي
