شعبه دبیرستان و پیش دانشگاهی: رشت ، خیابان نامجو ، روبروی تربیت بدنی
- جمعه 08 مرداد 1389
پادشاهان شاهنامه
مقاله اي تحقيقي از آقاي رضا حسين پور دانشجوي كارشناسي ارشد ادبيات (دبير ادبيات مدرسه راهنمايي غيردولتي فرهنگ) [font=Times New Roman] "بسم اللّه الرّحمن الرّحیم" درمیان آثار درخشان ادب فارسی،شاهنامه ی فردوسی، جایگاه ویژه ای درمیان ادب دوستان وحتّی عوام مردم داردوپرداختن به آن چیزی فراتر از علم ودانش می طلبدوآن شور وعشقی است که استاد بزرگ طوس را به این کار شگرف برانگیخته است. ما دراین کتاب ،تنها با یک اثر ادبی روبه رو نیستیم،بلکه با تاریخ وسرگذشت ملّتی سروکار داریم که غم وشادی،رنج وآسایش،شکست وپیروزی وهمه ی جلوه های زندگی خود را در آن می یابد.
هدف اصلی من در این مقاله فقط ذکرنام پادشاهان ایران درقسمتی از کتاب شاهنامه ونیز ذکر نام پاره ای از بزرگان وسران لشکرایران وتوران ،جهت تحقیق بیشتر دانش آموزان بوده وقصد داشتم تا این عزیزان با دیدن این اسامی به تحقیق بیشتری در زمینه ی شناخت آنان ونیز فرهنگ پویا وماندگار ایران زمین بپردازند. درپایان از همه ی دوستان عزیزی که این جزوه ی کوتاه چند صفحه ای رابا صبروحوصله ی فراوان مطالعه می فرمایند تقدیر و تشکّر می نمایم وامید است که نواقص فراوان آن را به لطف وفضل خود بر حقیر ببخشند. با تشکّر فراوان: رضاحسین پور 28/7/1387
" به نام خداوند جان وخرد کزین برتر اندیشه برنگذرد"
گیومرث: "گیومرث شدبرجهان کدخدای نخستین به کوه اندرون ساخت جای" آیین تخت وکلاه را "گیومرث" آورد وپادشاه شدوتخت گاهش درکوه بود.ازاو پسری به نام"سیامک"برجای ماند.این پسردشمنی نداشت مگردیو"اهریمن"که او هم بچّه ای داشت وسرانجام درنبرد بین سیامک ودیوبچّه،دیو سیامک راکشت. گیومرث لشکری فراهم کردوپسر سیامک راکه" هوشنگ" نام داشت به سرداری برآن لشکر گماشت وبه جنگ دیوان فرستاد وهوشنگ کینه ی پدر رااز دیوبچّه گرفت واو را کشت. چون گیومرث درگذشت هوشنگ به جای نیای خود به شاهی رسید.او جهان را آبادان کردوآهن از سنگ برآورد.پیداشدن آتش وبنای جشن سده هم از هوشنگ به یادگار ماند.اوچهل سال پادشاهی کرد. هوشنگ را پسری گران مایه بودکه او را "تهمورث" می گفتند.تهمورث به جای پدربرتخت نشست.اووزیری داشت به نام"شیداسپ"که درمردم داری وعدالت بیمانند بود.تهمورث پشم رشتن وفرش بافتن آموخت و مرغان وجانوران اهلی را بپرورد.با دیوان جنگید وبرایشان چیره شدوآنان رابه بند کشیدبه این سبب به تهمورث دیوبندمعروف شد وخط نوشتن از ایشان آموخت وپس از سی سال پادشاهی : "برفت و سرآمد برو روزگار همه رنج او ماند ازو یادگار" پس از تهمورث پسرش "جمشید" برتخت پادشاهی نشست او خود وجوشن ودیگرآلات جنگ راساخت ورشتن وبافتن وجامه دوختن را به مردم آموخت ومردم را به چهار طبقه ی "کاتوزیان(زاهدان وپرستندگان)،نیساریان(لشکریان)،بسودی(برزگران) اهتوخشی(پیشه وران)طبقه بندی کرد.او پزشکی وکشتی رانی رایاد داد وگوهر از سنگ برآورد وتختی ساخت وآن را به گوهر های رخشنده بیاراست و جشن نوروزرابرپاکرد.اوسیصدسال با کامروایی زندگی کرد امّاسرانجام فریب اهریمن را خورد وازفرمان خدای سرپیچید وخودبینی وناسپاسی بر او چیره گشت ودعوی خدایی کرد: "یکایک به تخت مهی بنگرید به گیتی جز ازخویشتن را ندید منی کردآن شاه یزدان شناس زیزدان بپیچید و شد ناسپاس به جمشید برتیره گون گشت روز همی کاست آن فرّ گیتی فروز" "ضحّاک" تازی که اورا بیوراسپ (صاحب ده هزار اسپ) هم می گویند، پسر پادشاهی پاک دین ونیکوکرداربه نام "مرداس" بود ودر عربستان حکومت داشت.ابلیس در هیئت نیک خواهان برضحّاک وارد شد واو را از راه ببردوبرآن داشت که پدر را بکشد وخود به پادشاهی بنشیندواو نیز چنین کرد: "به خون پدر گشت هم داستان زدانا شنیدم من این داستان که فرزند بد گر بود نرّه شیر به خون پدر هم نباشد دلیر مگر در نهانی سخن دیگرست پژوهنده را راز با مادرست" چون ایرانیان از اطاعت جمشید سرپیچیده به ضحّاک پیوستند،ضحّاک برکشور ایران چیره شد وتخت جمشیدرا بگرفت وجمشید صدسال پنهان ودرآوارگی وبی پناهی بودتا این که ضحّاک اوراگرفت وباارّه به دونیم کردودودخترش راکه"شهرناز"و"ارنواز"نام داشتند به همسری گرفت... کسی یارای مخالفت باضحّاک رانداشت مگر دو جوان ایرانی به نام های "ارمایل"و"گرمایل" که در دربار ضحّاک به عنوان آشپز راه یافته بودند و دویست جوان ایرانی را از دست ضحّاک ماردوش که از مغزآنان به مارها می داد،نجات دادند...
بیداد ضحّاک هفتصد سال در ایران ادامه یافت." فریدون" پسر "آبتین" که نژادش به تهمورث می رسید هنگامی که شیر خوار بود ضحّاک پدرش را کشت ومادر فریدون که "فرانک" نام داشت فرزند را برداشت وبه مرغزاری برد وکودک را به شیر گاو بپرورید.چون ضحّاک درخواب دیده بود که تباهی روزگار او به دست فریدون است همواره در جست وجوی وی می بود.مادر فریدون از بیم ضحّاک با فرزند به البرز کوه پناه بردتا فریدون شانزده ساله شد و نژادش را از مادر پرسید. فرانک تاریخ پدران او و داستان جمشید و ضحّاک را نقل کرد وگفت چون ستاره شمر به ضحّاک گفت که تباهی او به دست فریدون است ضحّاک پدرت را کشت ومن تو را پنهان از او پروردم... پس از چندی فریدون به همراهی دو برادرش"کیانوش"و"شادکام"و"کاوه "ی آهنگرضحّاک را دردماوند کوه به بند کشید وخود شاه ایران شد: "فریدون چو شد برجهان کامکار ندانست جز خویشتن شهریار به روز خجسته سر مهر ماه به سر بر نهاد آن کیانی کلاه زمانه بی اندوه گشت از بدی گرفتند هر کس ره ایزدی دل از داوری ها بپرداختند به آیین یکی جشن نو ساختند" فریدون سه پسر داشت به نام های "سلم"،"تور"و"ایرج".ازکودکی آنان فریدون در جست وجوی دختربود که به همسری آنان درآورد.فرستاده ای را مامور کرد که در جهان بگردد و سه دختر سزاوار برای پسران او بیابد.فرستاده پس از جست وجوی بسیار آگاه شد که پادشاه یمن را سه دختر است. پادشاه یمن پس از رای زدن با بزرگان وسران خود برای فریدون پیام دادکه سه پسر خود را نزد من بفرست تا عروسان خود را ببرند. فریدون پس از آزمودن فرزندان ،جهان را به سه بخش تقسیم کرد:روم وخاور(مغرب)را به سلم،ترک وچین را به توروایران را به ایرج داد.پس از چندی چون سلم وتور از بهره ی خود از کشور پدر ناراضی بودند بر ایرج خشم گرفتند ووقتی تور برای جلب دوستی آن دو به نزدشان رفت،تور با پایه ی زرّین کرسی که روی آن می نشست،بر سر ایرج زد وسپس با خنجر سر ایرج را از پیکر جدا کرد... کنیزی بود به نام "ماه آفرید"که همسر ایرج شده بودواز او باردار بود.او دختری آورد به نام "شاهدخت"که فریدون او را به برادرزاده ی خود"پشنگ"داد و "منوچهر"از ایشان پدید آمد.فریدون منوچهر رابپروردوهنرهاآموخت وبه شاهی نشاندومنوچهر خواست که انتقام خون پدر رابگیرد.سلم وتور که از جریان آگاهی یافتند با سپاهی آراسته ازجیحون گذر کردند.از آن سو منوچهربا لشکرخودوبه همراهی پهلوانان بزرگی چون "قارن" ،"شیرویه"،"گرشاسپ"، "سام نریمان" ، "قباد" ، "کشواد"وبسیاری دیگر از پهلوانان راه را بر آنان بست وجنگ درپیوست ودر این جنگ ،تور،به دست منوچهر کشته شدومنوچهر سر تور را برید وهمراه با نامه ای برای فریدون فرستاد. چون سلم از کشته شدن تور آگاهی یافت،خواست به "دز آلانان"پناه برد ولی منوچهر پیش دستی کردوباتدبیر"قارن"آن دز راگشودبه این ترتیب که چون دزدار از مرگ تور آگاهی نداشت،قارن انگشتر تور را برگرفت وبه عنوان فرستاده ی وی نزد دزدار رفت وچون انگشتری تور را بدو نمود،دزدار او را به درون دز راه دادوبدین ترتیب دز تسخیر شد.سلم که از جنگ به طرف دزمی گریخت به اسارت منوچهر درآمد ومنوچهر او را باتیغ به دو نین کرد.چون منوچهر با پیروزی از جنگ برگشت،فریدون دادگر که پانصدسال پادشاهی کرده بود دادار را نیایش کردوتاج شاهی را برسر منوچهر گذاشت وخود درسوگ سه پسرش گوشه نشینی اختیار نمود.منوچهر هم یکصدوبیست سال عمر نمود که ستاره شناسان پایان روزگار او را پیش بینی کردند.
"بفرمود تا نوذر آمدش پیش ورا پند ها داد زاندازه بیش که این تخت پادشاهی فسون است وباد بر او جاودان دل نباید نهاد " منوچهر،فرزندش "نوذر" را به نیکی وره ایزدی سفارش کردوازاو خواست تا در کارها از "سام" و"زال" وفرزندش در کارها کمک بگیرد. با همه ی سفارش هایی که منوچهر کرده بود،نوذر بعد از پدرراه او را دنبال نکردوبه بیداد گرایید.بزرگان ایران بر نوذر شوریدند.اوسام راکه در آن هنگام درمازندران بود،فرا خواند.چون سام به تختگاه آمدبزرگان ایران به پذیره ی او رفتندوازبیدادگری وبی هنجاری نوذرشکوه کردندوازسام خواستندکه به تخت پادشاهی بنشیندکه سام نپذیرفت ونوذر را اندرز داد.نوذر به اندرز سام از راه بیدادگری بازگشت ولی در این هنگام پشنگ از اوضاع آشفته ی ایران آگاهی یافت وبه نام کین خواهی تورپسر خود افراسیاب را با چهارصدهزارسپاه از آمل به ایران فرستادونوذر هم با یکصدوچهل هزار به جنگ اورفت.سام در این هنگام ازدنیا رفت وزال سوگ پدربرپای می داشت.جنگ بین ایران وتوران درگرفت و"بارمان "سردارتورانی "قباد"پسرکاوه راکشت وجنگ تا دیرگاه ادامه داشت."قارن"سپاه ایران رابرگرداندودرجنگی دیگرهم تورانیان چیره شدندوافراسیاب سپاهی به سرداری بارمان فرستادکه بنه ی ایرانیان را تاراج وزنانشان را اسیر کند.قارن در پی بارمان رفت واوراکشت وتورانیان را پراکنده ساخت.نوذر هن از افراسیاب شکست خورد وبه پارس روی نهاد.افراسیاب از پی او شتافت و اورا گرفتار کرد. افراسیاب سپاهی به سرداری "ویسه"برای گرفتاری قارن فرستادولی قارن چیره شد.سپاهی که به سرکردگی "شماساس"و"خزروان"به زابل رفته بودتوسط زال شکست خورد.افراسیاب از این شکست ها ناراحت شد ونوذر راکشت وبه خواهش برادرش "اغریرث"ازکشتن دلاوران ایرانی که با نوذر اسیرشده بودنددرگذشت وآن ها رابه بندکشیدوبه برادر سپرد.چون خبر کشته شدن نوذربه اطراف پراکنده شدبزرگان ایران نزد زال رفتندوزال یکی از سران سپاه ایران به نام "کشواد"را برای رهایی دلاوران ایرانی به ساری فرستادوچون اغریرث برادر افراسیاب بارهایی آنان همراه بود،اسیران رادرساری گذاشت وخود به نزدافراسیاب بازگشت ولی افراسیاب به خاطر آزادی اسیران با شمشیراو را به دونیم کرد.زال با موبدان وبزرگان ایران درموردبرگزیدن شخصی برای پادشاهی رای زدندوچون فرزندان نوذر به نام های"طوس"و"گستهم"راشایستگی پادشاهی نبود"زوتهماسب"راکه مردی کهن سال وازنژادفریدون بودبه پادشاهی برگزیدند.درزمان این پادشاه قحطی پدیدار شدودوسپاه ایران وتوران ازجنگ فرسوده شدندوباهم صلح کردندورود جیحون مرز دوکشورتعیین گشت. مدّت پادشاهی" زو" پنج سال بود واودرسنّ هشتادوپنج سالگی درگذشت.پس اززو فرزندش "گرشاسپ"برتخت پادشاهی نشست ونه سال برایران سلطنت کرد.پس ازمرگ گرشاسپ باردیگر افراسیاب به ایران لشکرکشیدوازجیحون گذشت.بزرگان ایران نزد زال رفتندواز او چاره جستند."رستم"پسر زال به نبرد ترکان رفت وپس از آن زال رستم را به دنبال "کیقباد"که ازنژاد فریدون بودفرستاد.رستم کیقباد رادردامنه ی البرزکوه یافت وبه نزد زال آورد. "نشستند یک هفته با رای زن شدند اندر آن موبدان انجمن به هشتم بیاراستند تخت عاج بیاویختند از بر عاج تاج به شاهی نشست از برش کیقباد همان تاج گوهر به سربرنهاد ... کیقبادصدسال پادشاهی کردودر این مدّت شهرها وروستاهای بسیاری ساخت ودرپیشرفت دانش وهنرکوشید.اوچهارفرزند داشت به نام های "کیکاووس"،"کی آرش"،کی پشین"و"کی آرمین".چون زمان مرگش فرارسید "کیکاووس" رافراخواندواورا برجای خودنشاندواوراپند دادتا دادگری پیشه کند... بعداز کیکاووس "کیخسرو"چند سالی برایران حکومت کردواو بعدازخودش"لهراسپ" راتاج پادشاهی برسر نهادکه موردنکوهش زال وبقیّه ی سران ایران قرارگرفت که می گفتند او دارای نژادی بلند نیست و وقتی به ایران 4 پاگذاشت اسپی بیش نداشت.ازمیان چندین بزرگان وخسرو نژادان سزاوارتر از اوهم برای پادشاهی هست. کیخسرو پاسخ دادکه لهراسپ نیک خواه وپاک دل وبا فرّ و دین است ونژاد وی به پشین وکیقباد می پیونددومن به فرمان یزدان اورا به پادشاهی برگزیدم وهرکه ازاو سربتابد ازیزدان بادافره یابد. لهراسپ دوفرزندداشت:یکی"گشتاسپ"ودیگری"زریر"که هردوشایسته ی پادشاهی بودندولی اوبه دوشاهزاده ی دیگرکه ازنبیرگان کیکاووس بودندبیشتر مهربانی می کردوگشتاسپ ازاین وضعیّت افسرده خاطربودوبعدازترک پدر به همسری "کتایون"دختر قیصر مصردرآمدوزمانی که ایران وروم قصدنبرد داشتندزریرکه قرار بود پادشاه شود تخت پادشاهی رابه برادرش گشتاسپ دادوتاج پادشاهی برسر اونهادودر نهایت نبرد بین روم وایران به صلح انجامیدوگشتاسپ وکتایون و زریر به ایران بازگشتند. گشتاسپ ازکتایون دوپسربه نام های "اسفندیار"و"پشوتن"داشت.چون مدّتی ازپادشاهی گشتاسپ گذشت"زردشت" به پیامبری آشکارشدوگشتاسپ رابه آیین خودفراخواند.گشتاسپ وزریرواسفندیاروبزرگان ایران به دین زردشت درآمدندودرهرسو آتشکده ها برپاشدوموبدان به جهان پراکنده گشتند."ارجاسپ"تورانی این رابهانه کردونبرد بین ایران وتوران درگرفت و"شیرو"و"شیداسپ"و"نیوزاد"پسران گشتاسپ و"گرامی"پسرجاماسپ و" زریر"برادرش ازپای درآمدندولی اسفندیار با دلیران گزیده ی ایران برترکان تاختند وارجاسپ را شکست دادند... دردرگیری اسفندیار ورستم هم پسر اسفندیاربه نام "نوش آذر"به دست "زواره" برادررستم و"مهرنوش"برادرنوش آذربه دست"فرامرز"پسر رستم کشته شدو"بهمن"پسردیگراسفندیارپس ازکشته شدن اسفندیارتوسّط رستم پرورش یافت وبرتخت پادشاهی گشتاسپ نشست و... پیروز وسعادتمندباشید رضاحسین پور منابع :
«خصوصیات چهره ی مردم رشت» کریم کشاورز که خود خصوصوصیات تیپیک یک رشتی تمام عیاررا داشت درباره ی ویژگی های چهره ی مردم رشت می نویسد: «مردم رشت و حومه –مانند بیش تر گیلانیان- صورت بیضی و گشاده-چهره ی بالنسبه سفید و و موی مشکی یا خرمایی و بینی تا حدی درشت و نوک بینی گرد (نه تیز)و لبان اندکی ضخیم دارند. پشت جمجمه پهن وقد بر روی هم متوسط ولی این قاعده ها کلیت ندارد. مهم ترین شاخص تشریحی گیلک شکل جمجمه ی اوست. این شکل جمجمه روی استخوان های پیشانی اثر می گذارد و سبب بلند شدن پیشانی میشود .اغلب مردم گیلان دارای چشم های بر آمده آرواره های فوقانی تو رفته از مشخصات آن آست.دارای چشم زاغ و رنگی اند رنگ سبز، رنگ غالب مردم گیلان است به چنین افرادی (کاس) می گویند .لاله های گوش گیلانی ها برجسته و ایستاده است بر خلاف مردان گیلک، زنان به گواهی اکثر جهانگردان و پژوهشگران به زیبایی و طراوت توصیف و ستوده شده اند برخی این خصیصه را نتیجه ی آب و هوای گیلان دانسته که برای زنان بیش تر از مردان سازگار بوده است. • رابینو مینویسد: اگر چه کودکان ایرانی به طور کلی زیبا هستند اما در بچه های گیلان این زیبایی فوق العاده قابل توجه است زنان رشت به دلیل تقوی و فضیلت بی پیرایه ی خود مشهورند. تهیه – اکبر پور پاک نیا
رشت به معنی شهر باران منوچهر هدایتی خوشکلام معنی رشت را از واژه ی اوستایی(تیشتر)به معنی الهه باران در آیین فردیسنا دانسته و در این باره گفته : با اضافه کردن (ی)و(ت) به رشت کلمه (تیشتر) به ذهن متبادر می شود بر همین اساس رشت تیشتر الهه باران در نزد ساکنان این سرزمین کهنسال بوده است . نظریه ی اخیر را با توجه به بارانی بودن شهر رشت می توان پذیرفت چرا که فرهنگ کنونی ایرانیان و به ویژه گیلانیان از فرهنگ های پیش از اسلام نیز یادگارهایی را حفظ نموده است که نمونه های زیادی از آن در فولکلور و آداب و سنن مردم گیلان قابل مشاهده و نشانی از تمدن فرهنگی دیرینه در این دیار است . از نظر لغوی رشت یک اسم مرکب از دو جزء(رش)+«ت»در گویش های گیلکی به معنای باران ریز و مداوم میباشد که از آن در گویش های گیلکی به «وارش»یا همان (بارش) یاد می کنند که در این صورت (رشت) یعنی مکانی که در آن جا باران های ریز و مداوم می بارد واین در واقع همان خصوصیت اصلی این شهر سبز می باشد . برگرفته از – رشت شهر باران - محمود نيكويه تهیه کننده :اکبر پور پاک نیا
سه شعر ازآقاي مهران حقيقي فر دبيرالهيات مدرسه راهنمايي غيردولتي فرهنگ (1) چيزي نگوي سكوت چشمهايت بي اندازه شنيدني ست روزها ، هفته ها سالها ، قرن ها ازثانيه هاي وزيدن غفلت تا فواره دست و يك سيب آغازيدن گرفته اند چيزي نگوي. چيزي نگوي هنگام كه عشق نفرت مي زايد وزندگي مرگ. دست هاي ما چه اندازه ازسيب تهيست چيزي نگي همه چيز ازديدن آغاز مي شود اي كاش نگاهي مي داشتيم 11/5/83 (2) آن دور آن دورهاي بي نشان يك گله ابر غربت خويش را درمرتع سكوت من بغض ميكنند.! چشم هاي من ازآن شما. (3)
درذهن سنگ رودي درفلب درخت خاطره اي درسكوت من ردپايي .كودكي ازمن مي گذرد. ُ « سنگي درآب تكثيردرخت درخواب آب» كودكي ازمن گذشت ما پيرشده ايم
فناوری نانو فناوری نانو یا نانوتکنولوژی رشتهای از دانش کاربردی و فناوری است که جستارهای گستردهای را پوشش میدهد. موضوع اصلی آن نیز مهار ماده یا دستگاههای در ابعاد کمتر از یک میکرومتر، معمولاً حدود ۱ تا ۱۰۰ نانومتر است. در واقع نانوفناوری فهم و به کارگیری خواص جدیدی از مواد و سیستمهایی در این ابعاد است که اثرات فیزیکی جدیدی - عمدتا متاثر از غلبه خواص کوانتومی بر خواص کلاسیک - از خود نشان می دهند. نانوفناوری یک دانش به شدت میانرشتهای است و به رشتههایی چون فیزیک کاربردی، مهندسی مواد، ابزارهای نیم رسانا، شیمی ابرمولکول و حتی مهندسی مکانیک، مهندسی برق و مهندسی شیمی نیز مربوط میشود. نانوفناوری میتواند به عنوان ادامهٔ دانش کنونی به ابعاد نانو یا طرحریزی دانش کنونی بر پایههایی جدیدتر و امروزیتر باشد. فهرست مندرجات نهفتن • ۱ اصول بنیادی • ۲ کاربردها • ۳ جستارهای وابسته • ۴ منابعی برای مطالعهٔ بیشتر • ۵ منابع • ۶ پیوند به بیرون
اصول بنیادی یک نانومتر (nm) یک میلیاردیم متر است. برای سنجش طول پیوندهای کربن-کربن، یا فاصلهٔ میان دو اتم بازهٔ ۱۲ تا ۱۵ نانومتر به کار میرود؛ همچنین طول یک جفتِ دیانآ نزدیک به ۲ نانومتر است. و از سوی دیگر کوچکترین باکتری سلولدار ۲۰۰ نانومتر است. اگر بخواهیم برای دریافتن مفهوم اندازهٔ یک نانومتر نسبت به متر سنجشی انجام دهیم میتوانیم اندازهٔ آن را مانند اندازهٔ یک تیله به کرهٔ زمین بدانیم... یا به شکلی دیگر یک نانومتر اندازهٔ رشد ریش یک انسان در طول زمانی است که برای بلند کردن تیغ از صورتش باید بگذرد.
شاخههای اصلی میتوان موردهای زیر را شاخههای بنیادین دانش نانوفناوری دانست: • نانو روکشها • نانو مواد • نانو لولهها(نانو تیوبها) • نانو کامپوزیتها • مهندسی مولکولی • موتورهای مولکولی(نانو ماشینها) • نانو الکترونیک • نانو سیمها • DNA نانوسیم ها • نانو حسگرها • نانو ترانزیستورها • ﺳﺮاﻣﻴﻜﻲ کاربردها فناوری نانو کاربردهای گستردهای در دانشهای گوناگون دارد که از موردهای مهم آن میتوان به کاربردهایش در پزشکی برای ساخت داروهای بدون اثرهای جانبی اشاره کرد که تنها بر یک بافت ویژه تأثیر میگذارند. مثلا : استفاده از نانوتکنولوژی، در درمان بیماریهای قلبی ـ عروقی مطالعات آزمایشگاهی نشان میدهد، استفاده از فناوری نانو، میتواند در درمان بیماریهای قلبی ـ عروقی موثر باشد. به گزارش سرویس علمی پژوهشی ایسکانیوز، به نقل از biomacromolecules، دانشمندان دانشگاه Rutgers اعلام کردند، استفاده از نوعی مولکولهای مهندسی شده در مقیاس نانو، موسوم به مسدود کنندههای چربی نانو، میتواند در درمان بیماران مبتلا به کلسترول، موثر باشد. تا پیش از این برای از بین بردن، کلسترول بد خون از داروی استاتین استفاده میشد. در حالی که هم اکنون محققان معتقدند استفاده از این نانو مولکولها میتواند ذخیره چربی اضافی در بدن و بالاخص رگهای خونی را تا 75 درصد کاهش دهد. تهيه كننده : مهندس حبيب رضاپور
همه چيز درباره نانو تكنولوژي در دو دهه اخير، پيشرفتهاي تكنولوژي وسايل و مواد با ابعاد بسيار كوچك به دست آمده است و به سوي تحولي فوق العاده كه تمدن بشر را تا پايان قرن دگرگون خواهد كرد ، پيش مي رود . براي احساس اندازه هاي مادون ريز ، قطر موي سر انسان را كه يك دهم ميليمتر است در نظر بگيريد ، يك نانومتر صدهزار برابر كوچكتراست 9- 10متر . تكنولوژي و مهندسي در قرن پيش رو با وسايل ، اندازه گيريها و توليداتي سروكار خواهد داشت كه چنين ابعاد مادون ريزي دارند . درحال حاضر پروسه هاي در ابعاد چند مولكول قابل طراحي و كنترل است . همچنين خواص مكانيكي ، شيميايي ، الكتريكي ، مغناطيسي ، نوري و... مواد در لايه ها در حدود ابعاد نانومتر قابل درك و تحليل و سنجش است . تكنولوژي درقرن گذشته در هرچه ريزتر كردن دانه هاي بزرگتر پيشرفت چشمگيري داشت ، بطوريكه به مزاح گفته شد كه ديگر كشف ذرات ريز اتمي ((Sub-Atomic)) نه تنها جايزه نوبل ندارد ، بلكه به آن جريمه هم تعلق مي گيرد ! تكنولوژي نو درقرن حاضر مسير عكس را طي مي كند . يعني مواد مادون ريز را بايد تركيب كرد تا دانه هاي بزرگتر كارآمد به وجود آ ورد .
درست همان روشي كه در طبيعت براي توليد كردن حاكم است . مجموعه هاي طبيعي ، تركيبي از دانه هاي مادون ريز قابل تشخيص با خواص مشابه و يا متفاوت با اندازه هاي در حدود نانو است .
اثر تحقيقات در فناوريهاي مادون ريز هم اكنون در درمان بيماريها و يا دست يافتن به مواد جديد به ظهور رسيده است . موارد بسياري در مرحله تحقيقات كاربردي و آزمايشي است .اكنون ساخت رايانه هاي بسيار كوچكتر و ميليونها بار سريعتر در دستور كار شركتهاي تحقيقاتي قرار دارد .
در بياني كوتاه نانوتكنولوژي يك فرايند توليد مولكولي است . همانطور كه طبيعت مجموعه ها را بطور خودكار مولكول به مولكول ساخته و روي هم مونتاژ كرده است ، ما هم بايد براي توليد محصولات جديد ، با اين اعتقاد كه هرچه در طبيعت توليد شده قابل توليد در آزمايشگاه نيز هست ، نظير طبيعت راهي پيدا كنيم . البته منظور اين نيست كه چند هسته از مواد راپيدا كنيم و با رساندن انرژي و خوراك پس از چند سال يك نيروگاه از آن بسازيم كه شهري را برق دهد . بلكه براي تركيب و تكامل خودكار توليدات مادون ريزكه به نحوي در مجموعه هاي بزرگتر مصرف دارد ، راهي بيابيم . در اندازه هاي مادون ريز ، روشها و ابزارآلات متعارف فيزيكي مانند تراشيدن و خم كردن و سوراخ كردن و...جوابگو تيستند .
براي ساختن ماشينهاي ملكولي بايد روش پروسه هاي طبيعي را دنبال كرد .
با تهيه نقشه هاي ساختاري بدن يعني آرايش ژنها و DNA كه ژنم ناميده شده است و به موازات آن دست يافتن به تكنولوژي مادون ريز ، در دراز مدت تحولات بسياري در هستي ايجاد خواهد شد . توليد مواد جديد ، گياهان ، جانداران و حتي انسان متحول خواهد شد . اشكالات ساختاري موجودات در طبيعت رفع مي شود و با تركيب و خواص اورگانيك گياهان و جانوران ، موجودات جديدي با خواص فوق العاده و شخصيتهاي متفاوت بوجود خواهد آمد .آينده علوم و مهندسي كه چندين گرايشي Multi- Disciplinary )) است ، به طرف توليد ماشينهاي مولكولي سوق داده خواهد شد تا در نهايت بتواند مجموعه هاي كارآيي از پيوندهاي ارگانيك و سايبريك را عرضه نمايد .
هستي را به رايانه ( سخت افزار ) و برنامه ( نرم افزار ) كه دو پديده مختلف ولي ادغام شده هستند ، مي توان تشبيه كرد . سخت افزار مصداق ماده ( اغلب اتم هيدروژن ) و نرم افزار يا برنامه ، قابليت نهفته در خلقت آن است .
اتم به نظر ساده و ابتدايي هيدروژن در طي ميلياردها سال با قابليت نهفته در خود توانسته است ميليونها نوع آرايش مختلف را در هستي بوجود آورد . بشر از بوجود آوردن اساس ماده عاجز است . ولي در برنامه ريزيهاي جديد و يافتن اشكال ديگري از آنچه در طبيعت وجود دارد ، پيش خواهد رفت . طبيعت را خواهد شناخت و به اصطلاح ، قفلهاي شگفت آور آن را باز خواهد كرد . احتمالا انسان در شرايط مناسبتري از درجه حرارت و فشار كه درتشكيل طبيعي مواد مختلف از هيدروژن لازم است ، بتواند اتمهاي مورد نباز خود را توليد كند ، سيارات ديگري را در نهايت در اختيار بگيرد و بعيد نيست كه نواده هاي دوردست ما بتوانند در نيمه هاي راه ابديت در اكثر نقاط جهان هستي و كهكشانها سكني گزينند.
به احتمال زياد قبل از پايان هزاره سوم انسانها در بدن خود انواع لوازم مصنوعي و ديجيتالي راخواهند داشت. . از بيماري ، پيري ، درد ستون فقرات ، كم حافظه اي و... رنج نخواهند برد .قابليت فهم و تحليل اطلاعات در مغز آنها در مقايسه با امروز بي نهايت خواهد شد . در هزاره هاي آينده انسانهاي طبيعي مانند امروز احتمالا براي مطالعات پژوهشي نگهداري شده و به نمونه هاي آزمايشگاهي و بطور حتم قابل احترام تبديل خواهند شد و مردمان آينده از اينهمه درد و ناراحتي كه اجداد آنها در هزاره هاي قبل كشيده اند ، متعجب و متاثر خواهند بود .
اكنون جا دارد همگام با تحولات جديد در مهندسي و علوم ، دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي بطور جدي به پژوهشهاي تكنولوژي مادون ريز مشغول شوند تا حداقل ما هم بتوانيم مرزهاي دانش روز را به نسلهاي آينده تحويل دهيم و در تشكلهاي جديد هستي سهمي داشته باشيم . باشد هرچه زودتر به خود آييم و عمق شكوهمند و معجزه آساي انديشه بشررا دريابيم و از كوتاه بيني و افكار فرسوده موروثي فاصله بگيريم . گفته شيخ اجل سعدي در آينده مصداق واقعي تري خواهد داشت :
چه انتظاري بايد از نانوتكنولوژي داشت :
اين تكنولوژي جديد توانايي آن را دارد كه تاثيري اساسي بر كشورهاي صنعتي در دهه هاي آينده بگذارد . در اينجا به برخي از نمونه هاي عملي در زمينه نانوتكنولوژي كه بر اساس تحقيقات و مشاهدات بخش خصوصي به دست آمده است ، اشاره مي شود .
انتظار مي رود كه مقياس نانومتر به يك مقياس با كارايي بالا و ويژگيهاي منحصربفرد ، طوري ساخته خواهند شد كه روش شيمي سنتي پاسخگوي اين امر نمي تواند باشد .
• نانوتكنولوژي مي تواند باعث گسترش فروش سالانه 300 ميليارد دلار براي صنعت نيمه هاديها و 900 ميليون دلار براي مدارهاي مجتمع ، طي 10 تا 15 سال آينده شود .
• نانوتكنولوژي ، مراقبتهاي بهداشتي ، طول عمر ، كيفيت و تواناييهاي جسمي بشر را افزايش خواهد داد .
• تقريبا نيمي از محصولات دارويي در 10 تا 15 سال آينده متكي به نانوتكنولوژي خواهد بود كه اين امر ، خود 180 ميليارد دلار نقدينگي را به گردش درخواهد آورد .
• كاتاليستهاي نانوساختاري در صنايع پتروشيمي داراي كاربردهاي فراواني هستند كه پيش بيني شده است اين دانش ، سالانه 100 ميليارد دلار را طي 10 تا 15 سال آينده تحت تاثير قرار دهد .
• نانوتكنولوژي موجب توسعه محصولات كشاورزي براي يك جمعيت عظيم خواهد شد و راههاي اقتصادي تري را براي تصويه و نمك زدايي آب و بهينه سازي راههاي استفاده از منابع انرژيهاي تجديد پذير همچون انرژي خورشيدي ارائه نمايد . بطور مثال استفاده از يك نوع انباره جريان گذرا با الكترودهاي نانولوله كربني كه اخيرا آزمايش گرديد ، نشان داد كه اين روش 10 بار كمتر از روش اسمز معكوس ، آب دريا را نمك زدايي مي كند .
• انتظار مي رود كه نانوتكنولوژي نياز بشر را به مواد كمياب كمتر كرده و با كاستن آلاينده ها ، محيط زيستي سالمتر را فراهم كند . براي مثال مطالعات نشان مي دهد در طي 10 تا 15 سال آينده ، روشنايي حاصل از پيشرفت نانوتكنولوژي ،مصرف جهاني انرژي را تا 10 درصد كاهش داده ، باعث صرفه جويي سالانه 100 ميليارد دلار و همچنين كاهش آلودگي هوا به ميزان 200 ميليون تن كربن شود.
در چند سال گذشته بازارچند ميليارد دلاري برپايه نانوتكنولوژي كسترش يافته اند . براي مثال در ايالات متحده ، IBM براي هد ديسكهاي سخت ، يك سري حسگرهاي مغناطيسي را ابداع كرده است .
Eastern Kodak و 3M تكنولوژي ساخت فيلمهاي نازك نانو ساختاري را به وجود آورده اند . شركت Mobil كاتاليستهاي نانو ساختاري را براي دستگاههاي شيميايي توليد كرده است و شركت Merck ، داروهاي نانوذره اي را عرضه كرده است . تويوتا در ژاپن مواد پليمري تقويت شده نانوذره اي را براي خودروها و Samsung Electronics در كره ، در حال كار بر روي سطح صفحات نمايش توسط نانولوله هاي كربني هستند . بشر درست در ابتداي مسير قرار دارد و فقط چندين محصول تجاري از نانوساختارهاي يك بعدي بهره مي گيرند ( نانو ذرات ، نانو لوله ها ، نانو لايه و سوپر لاستيكها ) . نظزيات جديد و روشهاي مقرون به صرفه توليد نانوساختارهاي دو و سه بعدي از موضوعات مورد بررسي آينده مي باشند.
نانو تكنولوژي يا كاربرد فناوري در مقياس يك ميليونيم متر، جهان حيرت انگيزي را پيش روي دانشمندان قرار داده است كه در تاريخ بشريت نظيري براي آن نمي توان يافت. پيشرفتهاي پرشتابي كه در اين عرصه بوقوع مي پيوندد، پيام مهمي را با خود به همراه آورده است: بشر در آستانه دستيابي به توانايي هاي بي بديلي براي تغيير محيط پيرامون خويش قرار گرفته است و جهان و جامعه اي كه در آينده اي نه چندان دور به مدد اين فناوري جديد پديدار خواهد شد، تفاوت هايي بنيادين با جهان مالوف آدمي در گذشته خواهد داشت.
به گزارش ايرنا نانو تكنولوژي نظير هر فناوري ديگري چونان يك تيغ دولبه است كه مي توان از آن در مسير خير و صلاح و يا نابودي و فنا استفاده به عمل آورد. گام اول در راه بهره گيري از اين فناوري شناخت دقيق تر خصوصيات آن و آشنايي با قابليت هاي بالقوه اي است كه در خود جاي داده است. در خصوص نانو تكنولوژي يك نكته را مي توان به روشني و بدون ابهام مورد تاكيد قرار داد: اين فناوري جديد هنوز، حتي براي متخصصان، شناخته شده نيست و همين امر هاله ابهامي را كه آن را در برگرفته ضخيمتر مي كند و راه را براي گمانزني هاي متنوع هموار مي سازد.
كساني بر اين باورند كه اين فناوري نظير هيولايي فرانكشتين در داستان مري شلي و يا همانند جعبه پاندورا در اسطوره هاي يونان باستان، مرگ و نابودي براي ابناي بشر درپي دارد. در مقابل گروهي نيز معتقدند كه به مدد توانايي هاي حاصل از اين فناوري مي توان عالم را گلستان كرد.
در حال حاضر 450 شركت تحقيقاتي- تجاري در سراسر جهان و 270 دانشگاه در اروپا، آمريكا و ژاپن با بودجه اي كه در مجموع به 4 ميليارد دلار بالغ مي شود سرگرم انجام تحقيقات در عرصه نانو تكنولوژي هستند. در اين قلمرو اتمها و ذرات رفتاري غيرمتعارف از خود به نمايش مي گذارند و از آنجا كه كل طبيعت از همين ذرات تشكيل شده، شناخت نحوه عمل آنها، به يك معنا شناخت بهتر نحوه شكل گيري عالم است. به اين ترتيب دانشمنداني كه در اين قلمرو به كاوش مشغولند، به يك اعتبار با ذهن و ضمير خالق هستي و نقشه شگفت انگيز او در خلقت عالم آشنايي پيدا مي كنند، اما از آنجا كه دانايي توانايي به همراه مي آورد، شناسايي رازهاي هستي مي تواند توان فوق العاده اي را در اختيار كاشفان اين رازها قرار دهد. تحقيق در قلمرو نانو تكنولوژي از اواخر دهه 1950 آغاز شد و در دهه 1990 نخستين نتايج چشمگير از رهگذر اين تحقيقات عايد گرديد.
از جمله آنكه يك گروه از محققان شركت آي بي ام موفق شدند35 اتم گزنون را بر روي يك صفحه از جنس نيكل جاي دهند و با كمك اين تك اتمها نامي را بر روي صفحه نيكلي درج كنند. محققان ديگر به بررسي درباره ساختارهاي ريز موجود در طبيعت نظير تار عنكبوت ها و رشته هاي ابريشم پرداختند تا بتوانند موادي نازك تر و مقاوم تر توليد كنند. در اين ميان ساخت يك نوع مولكول جديد كربن موسوم به باكمينسترفولرين يا كربن- 60 راه را براي پژوهشهاي بعدي هموارتر كرد. محققان با كمك اين مولكول كه خواص حيرت انگيز آن هنوز در درست بررسي است، لوله هاي موئينه اي در مقياس نانو ساخته اند كه مي تواند براي ايجاد ساختارهاي مختلف در تراز يك ميليونيم متر مورد استفاده قرار گيرد. بررسي هايي كه در ابعاد نانو بر روي مواد مختلف صورت گرفته و خواص تازه اي را آشكار كرده است. به عنوان مثال ذرات سيليكن در اين ابعاد از خود نور ساطع مي كنند و لايه هاي فولاد در اين مقياس از استحكام بيشتري در قياس با صفحات بزرگتر اين فلز برخوردارند.
برخي شركتها از هم اكنون بهره برداري از برخي يافته هاي نانوتكنولوژي را آغاز كرده اند. به عنوان نمونه شركت آرايشي اورال از مواد نانو در محصولات آرايشي خود استفاده مي كند تا بر ميزان تاثير آنها بيفزايد. ساخت ديودهاي نوري با استفاده از مواد نانو موجب مي شود تا 80درصد در هزينه برق صرفه جويي شود. توپهاي تنيسي كه با كربن 60 ساخته شده و روانه بازار گرديده سبكتر و مستحكمتر از توپهاي عادي است. شركتهاي ديگر با استفاده از مواد نانو پارچه هايي توليد كرده اند كه با يك بار تكاندن آنها مي توان حالت اتوي اوليه را به آنها بازگرداند و همه چين و چروكهايشان را زايل كرد. با همين يك بار تكان همه گردوخاكي كه به اين پارچه ها جذب شده اند نيز پاك مي شوند. نوارهاي زخم بندي هوشمندي با اين مواد درست شده كه به محض مشاهده نخستين علائم عفونت در مقياس مولكولي، پزشكان را مطلع مي سازند.
از همين نوع مواد همچنين ليوانهايي توليد شده كه قابليت خود- تميزكردن دارند. لنزها و عدسيهاي عينك ساخته شده از جنس مواد نانو ضد خش هستند و يك گروه از محققان تا آنجا پيش رفته اند كه درصددند با مواد نانو پوششهاي مناسبي توليد كنند كه سلولهاي حاوي ويروسهاي خطرناك نظير ويروس ايدز را در خود مي پوشاند و مانع خروج آنها مي شود. مهمترين نكته درباره موقعيت كنوني فناوري نانو آن است كه اكنون دانشمندان اين توانايي را پيدا كرده اند كه در تراز تك اتمها به بهره گيري از آنها بپردازند و اين توانايي بالقوه مي تواند زمينه ساز بسياري از تحولات بعدي شود. يك گروه از برجسته ترين محققان در حوزه نانوتكنولوژي بر اين اعتقادند كه مي توان بدون آسيب رساندن به سلولهاي حياتي، در درون آنها به كاوش و تحقيق پرداخت. شيوه هاي كنوني براي بررسي سلولها بسيار خام و ابتدايي است و دانشمندان براي شناخت آنچه كه در درون سلول اتفاق مي افتد ناگزيرند سلولها را از هم بشكافند و در اين حال بسياري از اطلاعات مهم مربوط به سيالهاي درون سلول يا ارگانلهاي موجود در آن از بين مي رود.
يك گروه از محققان كه در گروهي موسوم به اتحاد سيستمهاي زيستي گرد آمده اند، سرگرم تكميل ابزارهاي ظريفي هستند كه هدف آن بررسي اوضاع و احوال درون سلول در زمان واقعي و بدون آسيب رساندن به اجزاي دروني سلول يا مداخله در فعاليت بخشهاي داخلي آن است. ابزاري كه اين گروه مشغول ساخت آن هستند رديف هايي از لوله ها يا سيمهاي بسيار ظريفند كه قادرند وظايف مختلفي را به انجام برسانند از جمله آنكه هزاران پروتئيني را كه به وسيله سلولها ترشح مي شود شناسايي كند. گروههاي ديگر از محققان نيز به نوبه خود سرگرم توليد دستگاهها و ابزارهاي ديگر براي انجام مقاصد علمي ديگر هستند.
به عنوان نمونه يك گروه از محققان سرگرم تكميل فيبرهاي نوري در ابعاد نانو هستند كه قادر خواهند بود مولكولهاي مورد نظر را شناسايي كنند. گروهي نيز دستگاهي را دردست ساخت دارند كه با استفاده از ذرات طلا مي تواند پروتئين هاي معيني را فعال سازد يا از كار بيندازد. به اعتقاد پژوهشگران براي آنكه بتوان از سلولها در حين فعاليت واقعي آنها اطلاعات مناسب به دست آورد، بايد شيوه تنظيم آزمايشها را مورد تجديدنظر اساسي قرار داد. سلولها در فعاليت طبيعي خود امور مختلفي را به انجام مي رسانند: از جمله انتقال اطلاعات و علائم و داده ها ميان خود، ردوبدل كردن مواد غذايي و بالاخره سوخت و ساز و اعمال حياتي. يك گروه از روش تازه اي موسوم به الگوي انتقال ابر - شبكه استفاده كرده اند كه ساخت نيمه هاديهاي نانومتري به قطر تنها 8 نانومتر را امكان پذير مي سازد. هريك از اين لوله هاي بسيار ريز بالقوه مي توانند يك پادتن خاص يا يك اوليگو نوكلئو اسيد و يا يك بخش كوچك از رشته دي ان اي بر روي خود جاي دهند.
با كمك هر تراشه مي توان 1000 آزمايش متفاوت بر روي يك سلول انجام داد. براي دستيابي به موفقيت كامل بايد بر برخي از محدوديتها غلبه شود، ازجمله آنكه درحال حاضر براي بررسي سلولها بايد آنها را در درون مايعي قرار داد كه مصنوعاً محيط زيست طبيعي سلولها را بازسازي مي كند، اما يون موجود در اين مايع مي تواند سنجنده هاي موئينه را از كار بيندازد. براي رفع مشكل، محققان سلولها را درون مايعي جاي مي دهند كه چگالي يون آن كمتر است. گروههاي ديگري از محققان نيز در تلاشند تا ابزارهاي مناسب در مقياس نانو براي بررسي جهان سلولها ابداع كنند. يكي از اين ابزارها چنانكه اشاره شد يك فيبر نوري است كه ضخامت نوك آن 40 نانومتر است و بر روي نوك نوعي پادتن جا داده شده كه قادر است خود را به مولكول مورد نظر در درون سلول متصل سازد. اين فيبر نوري با استفاده از فيبرهاي معمولي و تراش آنها ساخته شده و بر روي فيبر پوششي از نقره اندود شده تا از فرار نور جلوگيري به عمل آورد. نحوه عمل اين فيبر نوري درخور توجه است.
از آنجاكه قطر نوك اين فيبر نوري، از طول موج نوري كه براي روشن كردن سلول مورد استفاده قرار مي گيرد به مراتب بزرگتر است، فوتونهاي نور نمي توانند خود را تا انتهاي فيبر برسانند، درعوض در نزديكي نوك فيبر مجتمع مي شوند و يك ميدان نوري بوجود مي آورند كه تنها مي تواند مولكولهايي را كه در تماس با نوك فيبر قرار مي گيرند تحريك كند. به نوك اين فيبر نوري يك پادتن متصل است و محققان به اين پادتن يك مولكول فلورسان مي چسبانند و آنگاه نوك فيبر را به درون يك سلول فرو مي كنند. در درون سلول، نمونه مشابه مولكول فلورسان نوك فيبر، اين مولكول را كنار مي زند و خود جاي آن را مي گرد. به اين ترتيب نوري كه از مولكول فلورسان ساطع مي شد از بين مي رود و فضاي درون سلول تنها با نوري كه به وسيله ميدان موجود در فيبر نوري بوجود مي آيد روشن مي شود و درنتيجه محققان قادر مي شوند يك تك مولكول را در درون سلول مشاهده كنند.
مزيت بزرگ اين روش در آن است كه باعث مرگ سلول نمي شود و به دانشمندان اجازه مي دهد درون سلول را در هنگام فعاليت آن مشاهده كنند. نانو تكنولوژي همچنين به محققان امكان مي دهد كه بتوانند رويدادهاي بسيار نادر يا مولكولهاي با چگالي بسيار كم را مشاهده كنند. به عنوان مثال بلورهاي مينياتوري نيمه هاديهاي فلزي در يك فركانس خاص از خود نور ساطع مي كنند و از اين نور مي توان براي مشخص كردن مجموعه اي از مولكولهاي زيستي و الصاق برچسب براي شناسايي آنها استفاده كرد. به نوشته هفته نامه علمي نيچر چاپ انگلستان يك گروه از محققان دانشگاه ميشيگان نيز توانسته اند سنجنده خاصي را تكميل كنند كه قادر است حركت اتمهاي روي را در درون سلولها دنبال كند و به دانشمندان در تشخيص نقايص زيست عصبي مدد رساند.
از ابزارهاي در مقياس نانو همچنين مي توان براي عرضه مؤثرتر داروها در نقاط موردنظر استفاده به عمل آورد. در آزمايشي كه بتازگي به انجام رسيده نشان داده شده است كه حمله به سلولهاي سرطاني با استفاده از ذرات نانو 100برابر بازده عمل را افزايش مي دهد. محققان اميدوارند در آينده اي نه چندان دور با استفاده از نانو تكنولوژي موفق شوند امور داخلي هر سلول را تحت كنترل خود درآورند. هم اكنون گامهاي بلندي در اين زمينه برداشته شده و به عنوان نمونه دانشمندان مي توانند فعاليت پروتئينها و مولكول دي ان اي را در درون سلول كنترل كنند. به اين ترتيب نانو تكنولوژي به محققان امكان مي دهد تا اطلاعات خود را درباره سلولها يعني اصلي ترين بخش سازنده بدن جانداران به بهترين وجه كامل سازند تهيه وتنظيم : مهندس حبيب رضاپور
برداشتي ازپيامبروديوانه اثر جبران خليل جبران ......آن گاه زنی که کودکی در آغوش داشت گفت:با ما از فرزندان سخن بگو و او گفت: فرزندان شما فرزندان شما نیستند آنها پسران و دختران خواهشی هستند که زندگی به خویش دارد. آنها با واسطه شما می آیند ، واما نه از شما و با آن که با شما هستند، از آن شما نیستند. شما می توانید مهیر خود را به آنها بدهید، اما نه اندیشه های خود را زیرا که آنها اندیشه های خود را دارند شما می توانید تن آنها را در خانه نگاه دارید اما نه روحشان را زیرا که روح آنها در خانه فرداست ، که شما را به آن راه نیست، حتی در خواب! شما می توانید بکوشید تا مانند آنها باشید . اما مکوشید تا آنها را مانند خود سازید. زیرا که زندگی واپس نمی رود و در بند دیروز نمی ماند شما کسانی هستید که فرزندتان مانند تیر زنده ای از چلّه ی آن بیرون می جهد. کمانگیر است که هدف را در مسیر نا متناهی می بینید و اوست که با قدرت خود ، شما را خم می کند تا تیر او را تیز پر و دور رس به پرواز در آورید. بگذارید که خم شدن شما در دست کمانگیر از روی شادی باشد.زیرا که او هم به تیری که می پرد مهر می ورزد، و هم به کمانی که در جا می ماند . به انتخاب آقاي اكبر پورپاكنيا ( مربي تربيتي راهنمايي غيردولتي فرهنگ)
[font=Times New Roman]درختان بيشتر بشناسيم.....[/font] آزاد، با نام علمی Zelkova carpinifolia درختی کمیاب از تیره نارون (Ulmaceae) است که در سراسر جنگلهای شمال به صورت پراکنده میروید . این درخت ، چوبی پرکاربرد دارد و برگ زرد رنگ آن ، جلوه زیبایی را در فصل پاییز پدید میآورد . پایین ترین حد رویش آن در سواحل نوشهر و آستارا است و بالاترین آن در ( گدُوک ) مازندران و در ارتفاع ۱۳۰۰ متری به چشم میخورد . این گونه جزو درختان بلند قامت است و ارتفاع آن به ۲۵ـ ۳۰متر و قطرش به بیش از یک متری می رسد . عمر درخت آزاد طولانی و پوست تنه آن ، صاف و نقرهای تا خاکستری است که به صورت پلاک از تنه جدا می شود و جای آن نارنجی است . چوب این درخت ، صنعتی و قابل ارتجاع است که در ساخت در و پنجره ، چانچو ، مال بند گاو آهن و نجاری کاربرد دارد . برگ این درخت ، ریز، خشن ، کاغذی و دندانه دار است و میوه فندقه کوچک آن ، بدون واسطه به کنار برگ متصل میشود . این گونه به سرما مقاوم و به خشکی حسا س است و در باغ های سلطنتی و حاکمان محلی استان گیلان ، به دلیل داشتن تنه راست و برگ های زرد زیبا در پاییز، کاشته میشد آزاد ، درختی کند رشد است و در جنگل کاری ها استفاده از آن متداول نیست . چوب این درخت ، قهوهای مایل به نارنجی ، نیمه سنگین ، نیمهسخت و با دوام است و به علت داشتن رشتههای پارانشیمی فراوان ، خاصیت کشسان دارد . چوب آزاد ، در صنایع مختلف و مصارف روستایی ، کاربرد فراوانی دارد و در ساخت مبل ، گاری ، ابزار کشاورزی ، چوب اسکی ، پارو ، راکت ورزشی ، چرخ چوبی ، پره آسیاب و بشکه استفاده میشود . تکثیر این درخت ، بیشتر از راه بذر، در ماه های مهر و اسفند انجام میشود .
كيش : گیاهان این تیره چوبی دارای برگهای سبز تیره ، چرمی و پایا ، گلهایی تک جنس هستند، گلها دارای کاسه ای آزاد با پر آذین پره ای ، فاقد دیسک و جام اند. در گلهای نر ، پرچم ها در وسط گل قرار دارند و در گلهای ماده تخمدان آزاد دارای 2 یا سه خانه و در هر خانه محتوی 1 یا 2 تخمک واژگون است. میوه سته مانند یا کپسول و در حالت اخیر میوه رسیده میان برچه گشاست لوکولیسید دانه آلبومن دارای جنین راست و ریشه چه زیرین است. گیاهان این تیره از لحاظ دارا بودن تخمک واژگون و آویخته و همچنین رافه بیرونی (تخمک اپوتروپ) با تیره فرفیون که رافه تخمک آنها درونی است و در زیر تخمک واژگون و آویخته قرار میگیرد (تخمک اپی تروپ) تفاوت دارند و از نظر خویشاوندی از آنها دور می شوند. گیاهان تیره شمشاد درختچه هایی واجد برگهای کامل، چند ساله با گلهایی تک جنس هستند گرچه به علت داشتن گلهای تک جنس و بدون جام و مادگی سه برگچه ای در راسته سه قا به ها (دارای غوره سه تابه) قرار می گیرند ولی به نحوی آشکار با تیره فرفیون بویژه از لحاظ میوه که معمولاً کپسول لوکولیسید است و بر اثر شکافتن وسط برچه ها باز می شود (میان برچه گشا) و همچنین از نظر قرار گرفتن تخمکها بین رافه و جدار تخمدان تفاوت دارند. توسکا با نام علمی Alnus Miller درختی است از تیره تُوس (Betulaceae) که بر طبق آمار در حدود ۹درصد حجم چوب جنگلهای شمال را تشکیل می دهد . این درخت تند رشد و رطوبت پسند در جنگلهای شمال، در دو گونه ییلاقی و قشلاقی دیده میشود و از پرکاربردترین درختان برای خشکاندن زمینهای باتلاقی است . توسکا در مقایسه با دیگر درختان جنگل های خزری ، دیرزیستی کوتاهی دارد و بیش از ۱۰۰سال عمر نمیکند و منتهای رشد آن در ۵۰سالگی است. توسکا برای حفظ اکوسیستم مناطق ماندابی و زهکشی خاک ، گونهای ارزشمند و مهم است . این درختِ نورپسند طالب خاک مرطوب و تا حدی غنی است ولی رطوبت خاک برایش مهم تر است و حتی در زمین های ماسهای کنار دریا نیز می رويد . توسکا اغلب در کنار رودخانهها وجادههای جنگلی دیده می شود و در داخل جنگل ، کمتر مشاهده میگردد. توسکا آفت و بیماری فراگیر و مهمی ندارد و فقط لارو نوعی حشره برگ خوار ، مناطق محدودی را آلوده می کند و در نتیجه برگ این درخت به شکل توری درمیآید . جنگل نشینان از چوب آن برای ساختمان سازی و نظایر آن استفاده نمی کنند زیرا ترد و شکننده است ولی به دلیل نقش و نگارهای زیبا ، برای روکش سازی مناسب است . توسکا اولین درخت جنگل های شمال است که در فصل رویش ، برگ درمیآورد و آخرین گونهای است که خزان می کند . چوب این درخت به رنگ کرم مایل به قرمز و گاهی دارای لکه های مغزی قهوهای است. چوب توسکا ، نرم یا نیمه سخت ، سبک و کار با آن آسان است و به خوبی پرداخت میشود و رنگ میپذیرد . قابلیت برش ، نگهداری میخ و پیچ ، چسب پذیری و رنگ کاری در این چوب بالاست . با این که چوب توسکا در کل ، کمدوام است ، مقاومت زیادی در آب دارد و از این رو در ساخت قایق و بناهای آبی کاربرد دارد. در ایران از چوب این درخت برای جعبه سازی و در نجاری اغلب برای توکاری و همچنین در صنایع روکش و تخت لایه سازی استفاده میشود . دوایر سالیانه این درخت ، پهن و مشخص و تا حدودی موجدار است ولی در برش طولی ، چندان مشخص نیستند . با توجه به سرشت این گونه ، می توان آن را در اطراف رودخانهها کاشت که باعث تثبیت خاک کنار رودخانهها و در نهایت رفع کمبودهای موجود در تأمین چوب میشود.
انجیلی با نام علمی Parrotia persica درختی است از تیره انجیلی (Hamamelidaceae) که به دلیل داشتن چوب بسیار سخت ( چوب آهن ) نامیده میشود . این گونه با رنگ های متنوع برگ هایش در فصل پاییز ، زیباترین درخت جنگل های شمال محسوب میشود . با این حال درخت انجیلی به علت این که فراوانی زیادی دارد ، چندان مورد توجه نیست . در صورتی که این درخت از مناسب ترین درختان برای پارکها و فضای سبز است و باید بیش از پیش از آن بهره گرفت . انجیلی به راحتی زادآوری می کند و برای همین نهال آن تولید نمی شود و در جنگل کاری ها استفاده نمی گردد . با وجود این ، انجیلی برای پارک ها ارزش زیادی دارد و گذشته از این ، گونه ای انحصاری ایران و جمهوری آذربایجان است که از آستارا در استان گیلان تا گلی داغ در استان گلستان امتداد دارد . رنگ تنه در درختان جوان ، خاکستری و در درختان مسن ، تیره و پوست آن صاف است و به صورت صفحه و ورقه جدا می شود . انجیلی در اسفند ماه گل می دهد که رنگ گل های آن از ارغوانی تا قرمز است و چون قبل از برگ ظاهر میشود ، جلوه خاصی به درخت می دهد . این درخت ، متنوع ترین رنگ برگ را در پاییز دارد و به همین دلیل ، گونهای بسیار زیبا و مناسب برای بوستان های جنگلی است . چوب انجیلی ، بسیار سخت است و به همین دلیل به آن ( چوب آهن ) می گویند و مقاومت زیادی در برابر آتش دارد . در گذشته بیشتر به مصرف هیزم و تهیه زغال می رسید ولی اکنون در صنایع فیبر و سلولز استفاده میشود و از آن ، بَست درختان مرکبات هم می سازند . بنا برآمار ، پنج درصد حجم درختان جنگلهای شمال را انجیلی تشکیل میدهد که این گونه از نظر تعداد ، سومین و از نظر حجم ، ششمین درخت در این جنگلها ، محسوب می شود . انجیلی گونه ای گرما پسند است که بر روی خاک های سنگین و در مناطقی که سفره آبی آن پایین است ، همراه با گونه های جنگلی دیده می شود .
سرخدار درخت سرخدار با نام علمی Taxus baccata یکی از سوزنی برگان بومی و با ارزش جنگل های شمال و از تیره سرخدار (Taxaceae) است که به دلیل در خطر انقراض بودن ، جزء جوامع ذخیره گاهی طبقه بندي می شود . این درخت در اغلب جنگلهای شمال ایران ، از آستارا تا گرگان و در ارتفاعات میانی دیده میشود . سرخدار در زمینهای سنگلاخی و پرشیب که به خوبی زهکشی شده و مواد آلی بالا داشته باشد ، می رويد . خوشبختانه این گونه اغلب در جاهایی رشد می کند که دست آدمی کمتر به آن میرسد . برای مثال در جنگل پژوهشی خیرودکنار نوشهر سرخداری با قطر ۷۵سانتی متر وجود دارد که چون در منطقهای درهای و صخره دار است مصون مانده است . درتمام انواع سرخدار ، مادهای به نام تاکسول وجود دارد که از آن داروی ضد سرطان میسازند و در دانشگاه کالیفرنیا گونهای از سرخدار را ، به همین منظور پرورش میدهند و هنگامی که بهارتفاع ۱ـ ۵/۱ متر رسید ، آن را قطع میکنند. این درخت ، میوهای خوراکی و مطبوع دارد ولی برگش برای دام ، سمی است . سرخدار یکی از گونه های مهم سوزنی برگان شمال است که به طور پراکنده انتشار دارد و باقیمانده دوران سوم زمین شناسی محسوب میشود . این گونه در جنگلهای گرگان ، سوادکوه ، درهها و پرتگاههای دیگر مناطق ، همراه با سایر گونههای جنگلی دیده میشود . این گونه ، بومی جنگل های شمال و ازگیاهان منطقه اروپا ـ سیبری است . چوب آن درمیان سوزنی برگان ، استثناست زیرا صمغ ندارد ولی بسیار بادوام است و کنده آن ۵۰ـ ۶۰سال بعد از قطع درخت هم باقی می ماند . با وجود چوب مرغوب و استفادههای دارویی و نظایرآن ، به دلیل اهمیتی که سرخدار دارد و در حال انقراض است . قاچاق چوب سرخدار هنوزهم وجود دارد و ازآن ، وسایل چوبی ظریف نظیر عصا و مهره شطرنج میسازند . سرخدار در حدود ۱۰۰۰سال عمر میکند و بیشترین دیرزیستی را در بین درختان جنگلهای شمال دارد.
شمشاد با نام علمی Buxus hyrcana درختی است از تیره شمشاد (Buxaceae) که از گونه های پهن برگ و همیشه سبز جنگلهای شمال محسوب می شود. این درخت ، گونهای کند رشد و با چوب مرغوب و یکی از پنج گونه پهن برگ همیشه سبز جنگلهای شمال است . بالاترین ارتفاع رویش این درخت که دیده شده، ۱۶۰۰ متر و مربوط به دره( شیرین رود ) در دودانگه ساری است و غنیترین و بکرترین جنگل آن در ( خیپوس ( ساری قرار دارد . اهمیت دیگر شمشاد، ارزش زیبایی شناختی آن است زیرا ساقه متمایل به سفید و برگ همیشه سبز دارد و ترکیب رنگ مناسبی در جنگل به وجود میآورد. این درخت، خاکهای رسی و سنگین را میپسندد و درختی در حال انقراض است و به شدت باید محافظت شود به ویژه درمناطق روستایی که تخریب بیشتر است. شمشاد ، درختی سایه پسند است و تحمل آفتاب شدید را ندارد. جنگل شمشاد، اغلب بسیار انبوه و مرطوب است و انبوهی درختان و نهالهای شمشاد، گاه به حدیاست که نه تنها عبور و مرور را مشکل می کند ، بلکه پناهگاه خوبی برای جانواران وحشی است. همچنین انبوهی جنگل شمشاد مانع از تابش خورشید و رسیدن نور بهخاک میشود و در نتیجه سطح زمین فقط از تعداد بسیار زیادی نهال شمشاد و خزه خاک زی و اندکی سرخس و بعضی نهالهای سایه پسند پوشیده می شود. بنابراین حفظ جنگلهای شمشاد ، باعث حفظ جانواران و اكوسيستم منطقه ميگردد . شمشاد گونهای نادر و در حال انقراض است و باید در قالب پارک جنگلی و ذخیرهگاه، این گونه بومی و منحصر به فرد را حفظ کنیم .
ون ون یا زبان گنجشک ، درختی است با نام علمی .Fraxinus excelsior و از تیره زیتون (Oleaceae) که در بیشتر مناطق جنگلهای شمال میروید و در جنگل کاری ، از آن استفاده زیادی میشود . ون درختی پرتوقع است و خاک عمیق و غنی و «سبک بافت» و دارای زهکشی مطلوب میخواهد . این گونه به دلیل خوش ریخت بودنِ تنه و کیفیت مناسب چوب و مصارف متنوع در صنایع چوب ، مورد استقبال مقاطعهکاران خارجی و سودجویان داخلی قرار گرفت . چوب آن برای ساخت اتاق کامیون ، هواپیما ، وسایل ورزشی ، روکش ، تخته لایه ، نجاری و مبلسازی استفاده می شود . اکنون در اغلب جنگلهای میان بند شمال ، گونه ون نابود شده است و این گونه را فقط در ارتفاعات بالا و دره های البرز، آن هم در ابعاد کوچک می توان یافت . ون درختی نورپسند است که اغلب در اشکوب بالایی دیده میشود و به دلیل داشتن بذرسبک و میوه بال دار ، به شکل انفرادی و گاه گروهی و تودهای مشاهده میگردد . چوب ون مطلوبیت زیادی برای نجاران دارد زیرا خَمش پذیر است و روستاییان از چوبهای نازک آن ، دسته بیل و کلنگ میسازند . فصل کاشت نهالهای ون و جنگل کاری با این گونه ، از آبان تا اواخر اسفند است و چون نیاز آبی فراوانی دارد ، درمناطق مرطوب کاشته میشود . برخیاز انواع ون ، به خشکی مقاوم ترند و درمناطقی که رطوبت کمتری دارند ، کاشته میشوند و به طور کلی ممکن است در صورت کمی باران ، نهال ها آبیاری شوند . نقش ون امروزه در صنعت چوب کشور بسیارضعیف است در حالی که این گونه ، زمانی در صنعت روکشسازی ، خراطی ، مبل سازی ، وسایل ورزشی و دستافزار، جایگاه خاصی داشت و اکنون هم با وجود قیمت گزاف در بازار ، متقاضیان زیادی دارد . بر این اساس ، لازم است با توسعه آن در جنگل هاي تخريب شده ميزان اين گونه را در جنگلهاي شمال افزايش داد .
گردوبا نام علمی .Juglans regia درختی است از تیره گردو (Juglandaceae) که ازجمله درختان چند منظوره محسوب میشود و از چوب و برگ و میوه آن استفادههای متعددی میگردد. این درخت دراستانهای گیلان و مازندران و گلستان، از جلگه و ساحل تا ارتفاع۱۵۰۰ متر از سطح دریا دیده میشود. گردو درختیاست نورپسند با ریشه عمیق که رشد کندی دارد ولی زیاد عمر میکند و بهترین روش تکثیر آن از راه بذر و سپس پیوند در فصل پاییز و بهار است. این درخت ، از درختان بسیار مفید محسوب میشود و در پوست، شاخه، تنه، برگ و پوستِ سبز میوه آن مادهای به نام juglandine وجود دارد که در رنگرزی به فراوانی مصرف می شود. مغز گردو سرشار از روغن است و «برون چوب» آن، مشخص و زرد رنگ و کم ارزش و «درون چوب» آن، سخت و سنگین و جلاپذیر و پر نقش است و در روکشسازی، منبت کاری، مبلسازی و همچنین سا خت ظروف، ارزش زیادی دارد. درختان چند منظوره، مانند گردو، که میوهای با مصرف خوراکی و صنعتي دارند، ضمن ایفای نقش سایر درختان، نظیر اکسیژنسازی، فضای سبز، تثبیت خاک، گسترش تنوع زیستی و کمک به حفظِ پایداری اکوسیستم، منبع درآمدی برای ساکنان محلی نیز محسوب میگردد. البته چون سرشت درخت گردو به نحوی است که تودههای خالص تشکیل نمی دهد بیشتر مناسب کاشت در حاشیه روستاهاست تا هم به حفظ منظر جنگل کمک کند و هم استفادههای خوراکی و صنعتی آن منظور گردد.
بلندمازو با نام علمی Quercus castaneifolia درختی است از تیره راش (Fagaceae) که به طور کلی از نظر قطر وارتفاع ، بزرگترین درخت جنگلهای شمال محسوب میشود . این درخت ، مخصوص جنگلهای قفقاز و خزری است و درجنگلهای شمال ایران از جلگههای ساحلی تا ارتفاعات بالایی و از جنگلهای گلی داغ و گلستان و گردنه چناران تا آستارا پراکنده است. بلند مازو ممکن است به قطر ۳/۵متر و ارتفاع ۴۰متر برسد و از این نظر حتی از درخت بزرگ افرا نیزپیشی میگیرد. این گونه نورپسند، بیشتر در جنگل های جلگهای و بر روی خاکهای سنگین و رسی دیده میشود و یکی از زیباترین درختان جنگلهای شمال است . بلند مازو اغلب در دامنههای جنوبی جنگل های شمال که آفتاب گیرتر است میروید و به دلیل داشتن چوب با ارزش ، مورد استفاده گسترده روستاییان قرار میگیرد . در جنگلهای شمال هرچه ازشرق به غرب برویم ، از تعداد این درخت کاسته میشود ، به طوری که در گرگان ، بلند مازو مناطق وسیعی را پوشانده ولی در غرب گیلان ، به دلیل اسیدی بودن خاک ، تعدادشان کم است . از بلند مازو، مادهای به نام ) تاَنن ) گرفته میشود که در چرم سازی کاربرد دارد . چوب این درخت ، سخت و نفوذ ناپذیراست و برای تهیه تخته بشکه و درمصارف روستایی برای ساخت در و پنجره ، ستون و تیر ساختمان به کار می رود . بلندمازو اغلب در خاکهایی با بافت رسی و رسی لومی که قدرت نگهداری آب و مواد غذایی بالایی دارند ، دیده میشد و کمبود تهویه و بالابودن آب ، مانع رشد آن نمی گردد . این گونه بیشتر طا لب خاکهای اسیدی ضعیف تا قلیایی ضعیف است و حا لت اسيدي و قليايي شديد را تحمل نمي كند .
بارانک با نام علمی Sorbus torminalis درختی است از تیره گل سرخ (Rosaceae) که در ایران ، از جنگل های اَرَسباران در آذربایجان شرقی تا جنگلهای گرگان پراکنده است . ارتفاع آن به ۳۵متر و قطرش به نیم مترمی رسد و از گونههای کمیاب جنگلهای شمال محسوب می شود . بارانک گونه ای ارزشمند و تأثیر گذار در ترکیب و تنوع عناصر رویشی جنگل های خزری است که میتواند جایگاه ویژهای از نظر تولید چوب با ارزش و کیفی به خود اختصاص دهد . این گونه از جنبه زیبایی شناختی جلوه درخور تحسینی را در فصول مختلف سال به جنگل میدهد و درختی مناسب برای احیاء و توسعه عرصههای جنگلی تخریب یا فته است . چوب بارانک در اروپا قیمت بالایی دارد و هر متر مکعب گرده بینه آن در فرانسه ، تا ۵۰هزار فرانک فروخته میشود و به همین دلیل به آن ( خاویار جنگل) لقب دادهاند ولی در ایران تا حدی نا شناخته است. بارانک در خاک های نیمه غنی می روید و مقطع عرضی تنه اش اغلب سینوسی شکل است و تا ارتفاع ۲۷۰۰ متر از سطح دریا دیده می شود. این درخت ، میوهای خوراکی و شیرین به شکل گلابی کوچک دارد که مطلوب حشرات است و چوب آن نیز مرغوب و خوش نقش است. بارانک یکی از گونههای با ارزش جنگل های شمال است که در سا ل های اخیر آسیب زیادی دیده است . استفاده روستاییان از میوه این درخت ، از زاد آوری آن جلوگیری میکند و تکثیر آن مختل میشود . روستاییان شمال ازچوب آن ، در و پنجره و وسا یل خانه میسازند ولی به طور کلی چوب آن کمتراستفاده میشود . درباره بارانک درایران ، تا کنون تحقیقات چندانی انجام نشده است در حالی که به دلیل اهمیت فراوان آن در اروپا ، کشورهایاین قاره ، پژوهشهای مختلفی در اينباره انجام دادهاند .
راش ، با نام علمی Fagus orientalis درختی است پهن برگ از تیره راش (Fagaceae) که ۲۴درصد تعداد و ۳۰ درصد حجم درختان جنگل های شمال را تشکیل میدهد . تعداد زیادی از تحقیقاتی که درباره جنگلهای شمال انجام میشود مربوط به این گونه است زیرا مرغوبترین چوب را درکشور دارد و دراغلب نواحی جنگلهای شمال میروید. درحدود 13 گونه راش در جهان شناسایی شده که ۱۰گونه آن مربوط به کشورهای شرق آسیا است. راش موجود در جنگلهای شمال ،گونه خزری یا هیرکانی است. راش چوبی نیمه سنگین و نیمهسخت به رنگ کرم تا صورتی پر رنگ دارد و خوش کاراست. ارتفاع راش به ۳۰ ـ ۴۰ متر وقطر آن به ۱/۵متر میرسد و اغلب در محدوده ارتفاعی ۶۰۰ ـ۲۲۰۰ متر از سطح دریا دیده میشود . تنه آن ، صاف و استوانهای است و بیشتر تنه را چوب تشکیل میدهد و مغز چوب آن کم است . راشدرختی است تک پایه و خزانکننده دارای گلهای مخروطی و میوه فندقه که با زادآوری طبیعی و یا بذرپاشی در پاییز وزمستان تکثیر میشود . راش ، خاک حاصلخیز با گیاخاک زیاد و مواد معدنی غنی و آب و هوای مرطوب و سرد را میپسندد . نجارها ، چوب راش را ( چوب جنگلی ) مینامند و ازدید آنان ، مرغوبترین چوب در ایران است و در صنایع روکش ، تختهلایه ، تراورس ، مبل و ساختمانسازی کاربرد دارد . راش درختی است سایه پسند با پوست نازک که در نتیجه گرما و تابش شدید آفتاب باعث آفتاب زدگی و سوختگی پوست آن و از بین رفتن کامبیوم میشود. البته پوست نازک این حسن را دارد که صاعقه را از خود عبور میدهد و آسیب پذیری درخت بر اثر اصابت صاعقه ، کم میشود. تهيه وتنظيم : مهندس حبيب رضاپور (دبيرحرفه وفن مدرسه راهنمايي غيردولتي فرهنگ)
